CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI PHÂN LOẠI RÁC THẢI SINH HOẠT TẠI NGUỒN CỦA NGƯỜI DÂN TẠI THÀNH PHỐ CAM RANH, TỈNH KHÁNH HÒA

Phạm Thành Thái

Trường Đại học Nha Trang, Khánh Hòa, Việt Nam

Phạm Thị Hồng Lệ

Trường Đại học Nha Trang, Khánh Hòa, Việt Nam

Ngày nhận: 26/09/2025; Ngày hoàn thành biên tập: 17/06/2026; Ngày duyệt đăng: 28/09/2026

DOI: https://doi.org/10.38203/jiem.vi.092025.1355

Tóm tắt: Nghiên cứu nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn của người dân tại thành phố Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa, dựa trên lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB). Dữ liệu từ 300 người dân được phân tích bằng phương pháp chọn mẫu thuận tiện thông qua mô hình PLS-SEM. Kết quả cho thấy các nhân tố thái độ, chuẩn chủ quan, nhận thức kiểm soát hành vi và công tác tuyên truyền có ảnh hưởng tích cực đến ý định phân loại rác. Nhận thức về sự hiệu quả cũng có tác động cùng chiều đến ý định, tuy nhiên mối quan hệ này chỉ đạt ý nghĩa thống kê ở mức 10%. Trong các yếu tố được xem xét, công tác tuyên truyền có ảnh hưởng mạnh nhất. Ngược lại, quy định của Chính phủ không ảnh hưởng đến ý định hành vi. Nghiên cứu cũng khẳng định, ý định hành vi là tiền đề quan trọng có ảnh hưởng mạnh mẽ đến hành vi phân loại rác. Từ đó, bài viết đóng góp cả về lý thuyết và thực tiễn khi củng cố tính ứng dụng của TPB trong bối cảnh đô thị Việt Nam, đồng thời đưa ra các hàm ý chính sách thiết thực nhằm thúc đẩy hành vi phân loại rác tại nguồn, góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững của địa phương.

Từ khóa: Lý thuyết hành vi có kế hoạch, Hành vi phân loại rác, Công tác tuyên truyền

FACTORS INFLUENCING HOUSEHOLD SOLID WASTE SOURCE SEPARATION BEHAVIOR OF RESIDENTS IN CAM RANH CITY, KHANH HOA PROVINCE

Abstract: This study aims to identify the factors influencing household solid waste source separation behavior among residents in Cam Ranh City, Khanh Hoa Province, based on the Theory of Planned Behavior (TPB). Survey data were collected from 300 individuals using a convenience sampling method. The results indicate that attitude, subjective norms, perceived behavioral control, and communication activities have positive effects on residents’ intention to sort waste at the source. Perceived effectiveness also shows a positive relationship with intention; however, this relationship is only statistically significant at the 10% level. Among the factors examined, communication activities exert the strongest influence on waste-sorting intention. Conversely, government regulations show no significant effect on behavioral intention. The study also confirms that behavioral intention is a crucial antecedent that significantly influences waste sorting behavior. Accordingly, the study contributes both theoretically and practically by reinforcing the applicability of TPB in the Vietnamese urban context, while also providing practical policy implications to promote source separation behavior and support the local sustainable development agenda.

Keywords: Theory of Planned Behavior, Household Waste Source Separation, Communication and Awareness Campaigns