ẢNH HƯỞNG CỦA THAY ĐỔI NHIỆT ĐỘ ĐẾN XUẤT KHẨU CAO SU VIỆT NAM: BẰNG CHỨNG TỪ DỮ LIỆU BẢNG 2001-2023

Bùi Hồng Trang

Học viện Ngân hàng, Hà Nội, Việt Nam

Lê Kiều Phương

Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam

Lê Thu Trang 

Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam

Ngày nhận: 25/02/2026; Ngày hoàn thành biên tập: 16/03/2026; Ngày duyệt đăng: 26/05/2026

DOI: https://doi.org/10.38203/jiem.vi.022026.1459

Tóm tắt: Nghiên cứu xem xét tác động của biến thiên nhiệt độ đến khối lượng xuất khẩu cao su tự nhiên của Việt Nam trong bối cảnh rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng, qua đó ảnh hưởng bất lợi đến sản xuất, cung ứng và năng lực xuất khẩu của ngành cao su Việt Nam. Dữ liệu thương mại song phương giữa Việt Nam và 40 đối tác trong giai đoạn 2001-2023 được phân tích trên cơ sở mô hình trọng lực mở rộng, ước lượng bằng phương pháp FGLS có kiểm soát các cú sốc vĩ mô chung và tích hợp độ trễ sinh học. Kết quả cho thấy các cú sốc nhiệt độ không tác động tức thời mà có ảnh hưởng ngược chiều (tiêu cực) với độ trễ một năm đến khối lượng xuất khẩu cao su, phản ánh di chứng của thời tiết cực đoan lên chu kỳ sinh trưởng của tuyến mủ. Đồng thời, năng lực thích ứng với các cú sốc khí hậu của quốc gia đóng vai trò điều tiết quan trọng, giúp làm giảm thiểu các tổn thất xuất khẩu này. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất hàm ý chính sách nhằm chuyển đổi sang tư duy quản trị rủi ro khí hậu, tăng cường khả năng thích ứng khí hậu trong chuỗi giá trị cao su, kết hợp nâng cao năng lực chống chịu, cải thiện hiệu quả logistics và định hướng thị trường, qua đó duy trì ổn định nguồn cung và năng lực cạnh tranh xuất khẩu trong điều kiện nhiệt độ biến động.

Từ khóa: Nhiệt độ, Biến đổi khí hậu, Xuất khẩu cao su, Mô hình trọng lực, Việt Nam

THE IMPACT OF TEMPERATURE CHANGE ON VIETNAM’S RUBBER EXPORTS: EVIDENCE FROM PANEL DATA, 2001-2023

Abstract: This study investigates the impact of temperature variation on Vietnam’s natural rubber export volume in the context of intensifying climate risks, which may adversely affect production, supply capacity, and export performance in the country’s rubber sector. A balanced panel of bilateral trade data between Vietnam and 40 trading partners over the period 2001-2023 is examined using an augmented gravity model estimated by the Feasible Generalized Least Squares (FGLS) method, systematically controlling for macroeconomic shocks and integrating biological lags. The empirical findings reveal that temperature shocks do not exert an instantaneous effect; rather, they demonstrate a delayed negative impact on export volume with a one-year lag, reflecting the lingering consequences of extreme weather on the physiological cycle of latex production. Concurrently, national adaptive capacity to climate shocks plays a crucial moderating role, effectively mitigating these export losses. The paper proposes policy implications emphasizing a strategic shift towards climate risk management., strengthening climate adaptation across the rubber value chain, enhancing reliance, improving logistics efficiency, and refine market orientation, thereby helping sustain supply stability and export competitiveness under changing temperature conditions.

Keywords: Temperature, Climate Change, Rubber Exports, Gravity Model, Vietnam