ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ THỂ CHẾ ĐỐI VỚI VIỆC ÁP DỤNG CHỨNG NHẬN CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI VIỆT NAM

Nguyễn Thu Hương

Học viện Ngân hàng, Hà Nội, Việt Nam

Trần Ngọc Mai

Học viện Ngân hàng, Hà Nội, Việt Nam

Ngày nhận: 09/10/2025; Ngày hoàn thành biên tập: 17/03/2026; Ngày duyệt đăng: 19/06/2026

DOI: https://doi.org/10.38203/jiem.vi.102025.1382

Tóm tắt: Nghiên cứu phân tích tác động của các áp lực thể chế đến khả năng doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tại Việt Nam năm 2015 để đạt được các chứng nhận chất lượng. Dữ liệu từ 417 doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam giai đoạn 2005-2015 được phân tích bằng phương pháp hồi quy logistics. Kết quả cho thấy cả ba loại áp lực thể chế đều có tác động đến khả năng doanh nghiệp có chứng nhận chất lượng, tuy nhiên mức độ tác động có sự khác biệt giữa các loại chứng nhận. Cụ thể, áp lực chuẩn tắc có tác động mạnh nhất đối với các chứng nhận quốc tế, trong khi áp lực mô phỏng và áp lực cưỡng chế có vai trò nổi bật hơn đối với các chứng nhận trong nước. Trên cơ sở đó, bài viết góp phần bổ sung bằng chứng thực nghiệm về vai trò của các yếu tố thể chế trong việc thúc đẩy áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng tại các nền kinh tế mới nổi, đồng thời làm rõ sự khác biệt trong cơ chế tác động của các áp lực thể chế giữa các loại chứng nhận khác nhau.

Từ khóa: Lý thuyết thể chế, Chứng nhận chất lượng, Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), Việt Nam

NAVIGATING QUALITY STANDARDS: INSTITUTIONAL INFLUENCES ON ADOPTION OF CERTIFICATION BY SMEs IN VIETNAM

Abstract: This study examines how institutional pressures influence the likelihood that small and medium-sized enterprises (SMEs) in Vietnam obtain quality certifications. The data used in this study are drawn from a survey of SMEs in Vietnam over the period 2005–2015, comprising a sample of 417 small and medium-sized enterprises, and are analyzed using logistic regression. The empirical results indicate that all three types of institutional pressures have statistically significant effects on firms’ certification status, although their relative importance varies across certification types. Normative pressure has the strongest association with internationally recognized certifications, whereas mimetic and coercive pressures play a more prominent role in explaining domestically recognized certifications. These findings contribute to the literature by providing empirical evidence on how institutional factors shape firms’ adoption of quality standards in emerging economies and by highlighting the different institutional mechanisms underlying international and domestic certification.

Keywords: Institutional Perspective, Quality Certifications, SMEs, Vietnam