DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TRONG CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU: HÀM Ý CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM

Lê Thanh Thùy Dương 

Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam

Vũ Thị Hiền

Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam

Hoàng Bảo Trâm

Trường Đại học Ngoại thương, Hà Nội, Việt Nam

 Ngày nhận: 19/08/2025; Ngày hoàn thành biên tập: 21/01/2026; Ngày duyệt đăng: 19/05/2026

DOI: https://doi.org/10.38203/jiem.vi.082025.1329

Tóm tắt: Nghiên cứu nhằm phân tích mức độ tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và xác định vai trò của sự tham gia chuỗi giá trị toàn cầu đối với thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Dữ liệu từ cơ sở OECD TiVA, kết hợp khảo sát chuyên sâu với một số doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài tiêu biểu được phân tích bằng phương pháp định lượng cấu trúc liên kết trong chuỗi giá trị toàn cầu và đối chiếu với bằng chứng thực tiễn. Kết quả cho thấy doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam chủ yếu tham gia ở các công đoạn sản xuất - lắp ráp có giá trị gia tăng thấp, liên kết nội địa hạn chế và ít mở rộng sang các hoạt động thâm dụng tri thức, qua đó hạn chế khả năng nâng cấp vị trí trong chuỗi và làm giảm sức hấp dẫn với dòng vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số hàm ý chính sách nhằm thúc đẩy thu hút vốn đầu tư nước ngoài thông qua nâng cấp sự tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, bao gồm tăng cường liên kết vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp nội địa, phát triển công nghiệp hỗ trợ, cải thiện thể chế và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Từ khóa: Đầu tư trực tiếp nước ngoài, Chuỗi giá trị toàn cầu, Doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài, Giá trị gia tăng thương mại, Mô hình OLI

FOREIGN-INVESTED ENTERPRISES IN GLOBAL VALUE CHAINS: POLICY IMPLICATIONS FOR FDI ATTRACTION IN VIETNAM

Abstract: This study aims to analyze the degree of participation in global value chains (GVCs) of foreign-invested enterprises (FIEs) in Vietnam and to identify the role of GVC participation in attracting foreign direct investment (FDI). Data from the OECD TiVA database, combined with in-depth surveys of selected representative FIEs, are analyzed using quantitative methods to examine structural linkages within global value chains and are triangulated with empirical evidence. The results indicate that FIEs in Vietnam mainly participate in low value-added production and assembly stages, maintain limited domestic linkages, and show little expansion into knowledge-intensive activities. This constrains their ability to upgrade their positions within global value chains and reduces Vietnam’s attractiveness to high-quality FDI inflows. Based on these findings, the paper proposes policy implications to enhance FDI attraction through upgrading GVC participation, including strengthening linkages between FIEs and domestic firms, developing supporting industries, improving institutional quality, and supporting enterprises to engage more deeply in GVC.

Keywords: Foreign Direct Investment, Global Value Chain, FDI Enterprise, Trade Value-Added, OLI model