TÁC ĐỘNG CỦA KHẢ NĂNG CẠNH TRANH THỊ TRƯỜNG SẢN PHẨM ĐẾN ĐẦU TƯ DOANH NGHIỆP: VAI TRÒ CỦA CẤU TRÚC VỐN CHỦ SỞ HỮU VÀ RÀNG BUỘC TÀI CHÍNH

Nguyễn Văn Hòa

Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam

Vương Thị Hương Giang 

Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam

 

Ngày nhận: 17/06/2025; Ngày hoàn thành biên tập: 05/12/2025; Ngày duyệt đăng: 19/03/2026

DOI: https://doi.org/10.38203/jiem.vi.062025.1309

Tóm tắt: Nghiên cứu phân tích tác động của cạnh tranh thị trường sản phẩm đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam, đồng thời xem xét vai trò điều tiết của sở hữu nhà nước, sở hữu nước ngoài và ràng buộc tài chính. Dữ liệu bảng từ 418 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX giai đoạn 2009-2023, được xây dựng từ thước đo cạnh tranh cấp ngành kết hợp với các chỉ tiêu tài chính trong cơ sở dữ liệu FiinPro-X. Các phương pháp hồi quy bảng OLS, FEM, REM, FGLS, SGMM, được áp dụng nhằm xử lý vấn đề nội sinh và đặc tính động. Kết quả cho thấy cạnh tranh thị trường nhìn chung thúc đẩy hoạt động đầu tư. Tuy nhiên, tác động điều tiết khác biệt đáng kể như sở hữu nhà nước thể hiện vai trò khuếch đại, sở hữu nước ngoài làm suy giảm tác động tích cực của cạnh tranh, trong khi ràng buộc tài chính cũng làm suy giảm tác động này- phù hợp với giả thuyết ban đầu và lý thuyết hiện hữu, Từ đó, bài viết đưa ra những bằng chứng thực nghiệm mới tại Việt Nam, đồng thời gợi ý chính sách thúc đẩy cạnh tranh thị trường và cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp.

Từ khóa: Cạnh tranh thị trường sản phẩm, Doanh nghiệp niêm yết Việt Nam, Ràng buộc tài chính, Sở hữu nhà nước, Sở hữu nước ngoài