Phạm Thuỷ Tú

Trường Đại học Ngân hàng TP. HCM, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam

Phạm Anh Thuỷ

Trường Đại học Ngân hàng TP. HCM, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam

Ngày nhận: 13/08/2025; Ngày hoàn thành biên tập: 23/01/2026; Ngày duyệt đăng: 06/02/2026

DOI: https://doi.org/10.38203/jiem.vi.082025.1328

 

Tóm tắt: Nghiên cứu nhằm đánh giá tác động có điều kiện và không đồng nhất của sự hiện diện ngân hàng nước ngoài đến năng lực cạnh tranh của hệ thống ngân hàng trong bối cảnh hội nhập tài chính sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ tài chính (Fintech) tại các thị trường mới nổi, cụ thể là Việt Nam. Dữ liệu bảng từ các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2010-2024 được phân tích bằng mô hình hồi quy ngưỡng, hồi quy tương tác, Double Machine Learning và Causal Forests nhằm nhận diện mối quan hệ phi tuyến và khác biệt giữa các nhóm ngân hàng. Kết quả cho thấy tồn tại  ngưỡng tác động rõ ràng, theo đó chỉ khi mức độ hiện diện của ngân hàng nước ngoài vượt một ngưỡng nhất định thì mới  thúc đẩy năng lực cạnh tranh thực chất  trong hệ thống; Fintech đóng vai trò điều tiết quan trọng, có thể  làm suy yếu tác động tích cực  từ sự hiện diện ngân hàng nước ngoài; và hiệu ứng tác động không đồng nhất  giữa các nhóm ngân hàng - trong đó  ngân hàng nhỏ và tư nhân dễ bị tổn thương hơn  so với các ngân hàng lớn hoặc có sở hữu Nhà nước. Từ đó, bài viết góp phần làm rõ thêm lý thuyết về lan tỏa cạnh tranh và đổi mới mang tính phá vỡ trong lĩnh vực ngân hàng, đồng thời cung cấp hàm ý chính sách quan trọng cho quản lý hội nhập tài chính và phát triển hệ sinh thái Fintech theo hướng bền vững, kiểm soát và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực ngân hàng nội địa.

Từ khóa: Cạnh tranh ngân hàng, Sự hiện diện của ngân hàng nước ngoài, Ngưỡng tác động, Fintech, Bất định vĩ mô

THRESHOLD EFFECTS AND THE MODERATING ROLE OF FINTECH IN THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN BANK PRESENCE AND COMPETITION UNDER MACROECONOMIC UNCERTAINTY IN VIETNAM

Abstract: This study aims to assess the conditional and heterogeneous effects of foreign bank presence on the competitiveness of the banking system in the context of deep financial integration and the rapid development of financial technology (Fintech) in emerging markets, with Vietnam as a specific case. Panel data from Vietnamese commercial banks over the period 2010–2024 are analyzed using threshold regression models, interaction regressions, Double Machine Learning, and Causal Forests to identify nonlinear relationships and differences across bank groups. The results reveal the existence of a clear impact threshold; whereby foreign bank presence enhances substantive competitiveness within the banking system only after surpassing a certain level. Fintech plays a significant moderating role, potentially weakening the positive effects of foreign bank presence. Moreover, the effects are heterogeneous across bank groups, with smaller and privately owned banks being more vulnerable than larger banks or those with state ownership. The study thus contributes to the literature by further elucidating theories of competitive spillovers and disruptive innovation in the banking sector, while also offering important policy implications for managing financial integration and developing a sustainable, well-regulated Fintech ecosystem that enhances the competitiveness of the domestic banking sector.

Keywords: Bank Competition, Foreign Bank Presence, Threshold Effects, Fintech, Macroeconomic Uncertainty